Op een grote paddenstoel…

00 vliegenzwam6

… rood met witte stippen

Denk ik aan de herfst, denk ik aan paddenstoelen. En denk ik aan paddenstoelen, dan denk ik vrijwel automatisch aan de vliegenzwam. Elke keer als ik deze weer zie, word ik er onmiddellijk vrolijk van en komt het bekende kinderliedje over kabouter Spillebeen die op een rood met witte paddenstoel heen en weer zit te wippen naar boven. Je kent dit liedje vast wel. De vliegenzwam is een paddenstoel met rode hoed en witte stippen & steel. Een vruchtlichaam dat in de herfst ontstaat uit een spaghetti van ondergrondse schimmeldraden die zich vaak rond de wortels van bv. berken bevinden. Ze helpen elkaar aan voedsel resp. water. Niet zo verwonderlijk dus dat we de vliegenzwam nogal eens in de buurt van deze bomen aantreffen. En als je dan goed naar die witte stippen kijkt, zie je van die kleine witte propjes. Dit zijn de overblijfselen van het omhulsel waarin de paddenstoel onder de grond zat. Zoals een kip uit een ei komt, komt de vliegenzwam uit de zwamvlok.

Ik zie, ik zie wat jij niet ziet…

In de afgelopen maanden hebben we in meerdere gebieden gewandeld en vele paddenstoelen en zwammen op de gevoelige plaat vastgelegd. Ze blijken evenwel best lastig te determineren. Ik ben hier uren mee bezig geweest en merk op dat waarneming.nl in de meeste gevallen geen uitsluitsel geeft. Nu weet ik dat zelfs paddenstoelenexperts vaak pas na uitgebreid onderzoek iets over de soort kunnen zeggen. Er zijn nl. variaties in hoeden, stelen, sporen…

Klaar voor de start

Maar goed, je moet ergens beginnen. Als je mijn eerdere blogs hebt gelezen, weet je dat ik regelmatig in diverse gebieden aan de wandel ben geweest. Ik besluit aan te vangen met het in kaart brengen van de door mij in 2020 gespotte – én door waarneming.nl of waarnemingen.be bevestigde – paddenstoelen en zwammen. Buiten mijn onderzoeksgebied gaat het dan om:

15 juli → Oisterwijkse bossen & vennen → parelamaniet
19 juli → Drentse Hondsrug → roodbruine slanke amaniet, parelamaniet, ruitjesbovist
21 juli → Smeetshof (B) → gele aardappelbovist, platte tonderzwam
2 aug → Deurnse Peel → gele aardappelbovist
16 aug → Velp → reuzenzwam
30 aug → Strabrechtse Heide → echte tonderzwam
8 sept → IJzeren Man, Weert → gele aardappelbovist, berkenzwam
16 okt → Weert → zwavelzwam
17 okt → Meinweg → bruine ringboleet, gewone knolparasolzwam, vliegenzwam
1 nov → Smeetshof (B) → vliegenzwam, russula, platte tonderzwam, gewone zwavelkop, berkenzwam

En specifiek in de Weerter Krang

24 jan → gele korstzwam, elfenbankje, berkenzwam
18 sept → reuzenbovist, geschubde inktzwam
30 okt → gewone beurszwam, reuzenbovist, paarse korstzwam, gele korstzwam, grofplaatrussula, nevelzwam
Nawoord: 28 nov → berkenzwam, prachtvlamhoed

Handjes op de rug

Naar het rijtje hierboven kijkend, merk ik op dat de eerste paddenstoelen die we dit jaar troffen amanieten waren. En dan met name de parelamaniet. Deze kunnen dan ook zowel in de zomer als herfst in loof- en naaldbossen tevoorschijn komen. Deze paddenstoel is fraai om te zien en ook eetbaar. Echter, ik zal mensen altijd adviseren het zintuig proeven niet op paddenstoelen los te laten. Koop paddenstoelen voor eetgebruik vooral in de winkel. Ze kunnen zeer giftig en zelfs dodelijk zijn. Anders dan in Zweden groeien wij hier in Nederland doorgaans niet echt op met het fenomeen “plocka svamp” ofwel “paddenstoelen plukken”. Better safe, than sorry!

Stuifzwam

De gele aardappelbovist is een vrij algemene paddenstoel die het in loof- en naaldbossen doet en dan vooral op zandige grond. Deze vruchtlichamen zagen we vooral in de Deurnse Peel bij bosjes staan. Dit is me vooral bijgebleven omdat het toen nog (maar) begin augustus was. Massa’s… Het zijn echte stuifzwammen waarbij de sporen in de paddenstoel zelf worden gevormd. Als deze openbarst doordat er bijv. een eikel op valt óf je gaat erop staan, komt er een wolk aan zaden vrij. Wel eens meegemaakt?

Paddenstoelenpaleis

Hoe het ook zij, veruit de meeste paddenstoelen zagen we op 1 november in het Belgische Smeetshof. De gewone zwavelkop was alom vertegenwoordigd. Behalve de hierboven genoemde en bevestigde soorten, ben ik er zelf toch aardig zeker van hier ook de volgende soorten te hebben gezien: bundelfranjehoed, sombere honingzwam, kastanjeboleet, valse hanenkam, nevelzwam en eikhaas. Al met al is het een heus walhalla in het Smeetshof als je de herfst wilt ervaren en paddenstoelen zien.

Groepen paddenstoelen

Het is zonder meer een leuke exercitie om praktijk en theorie waar het gaat om paddenstoelen eens bij elkaar te brengen. Het geeft inzicht in wat wanneer waar kan groeien. Ik merk ook op dat ik veel paddenstoelen met plaatjes zag: amanieten, boleten, russula’s, knolparasolzwam, inktzwammen. Om daarnaast ook stuifzwammen (aardappelbovist), buisjeszwammen (bruine ringboleet in naaldbos) en houtzwammen waar te mogen nemen.

Dood hout leeft

Houtzwammen. Deze zien we – de naam zegt het al deels – op oud of dood hout. Bijvoorbeeld het elfenbankje, de gele & paarse korstzwam, tonderzwam, berkenzwam en zwavelkop. Houtzwammen kunnen het gehele jaar door te zien zijn, maar vallen mogelijk vooral in de herfst op. De paarse korstzwam, die op een elfenbankje kan lijken, wordt nogal eens gebruikt voor het bestrijden van de Amerikaanse vogelkers. Hier is tegenwoordig ook veel om te doen. De tonderzwam kan, zoals je op de foto hiernaast ziet, aardig groot worden.

Doekaart paddenstoelen

In de weken dat ik met het thema paddenstoelen bezig ben, ontstaat als vanzelf het idee om hierover een doekaart te gaan ontwikkelen. Zowel een online als offline tool dat door wie maar wil – op geheel eigen wijze – gebruikt kan worden. Ik besluit hierover het gesprek met een groepsleerkracht en grafisch vormgever eens aan te gaan. Een en ander houdt me zowel van als op de straat, merk je wel!

Hartelijks,

Je mag dit bericht delen op:
Facebook
LinkedIn
Twitter
WhatsApp
Pinterest
Email
Over Irma de Bont

Over Irma de Bont

Irma werkt als zelfstandige onder de naam SveaVita.

VMBN-gecertificeerd mindfulnesstrainer en mindful natuurgids
co-creator van het bordspel “mind your step – beleef mindfulness”

Scroll naar top